ΚΥΡΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ Ή ΜΙΣΟΣΠΟΡΙΤΙΣΣΑ;

Στην προχθεσινή μέρα (21 Νοε) οι Πατέρες μας παρέδωκαν τον εορτασμό των Εισοδίων της Υπεραγίας Θεοτόκου στο Ναό ή όπως την ξέρει το λεγόμενο Μηνολόγιον του Βασιλείου (Β' του Μακεδόνα, του και Βουλγαροκτόνου), της Εισόδου της Παναγίας Θεοτόκου. Η ιστορία δεν προέρχεται από τα κανονικά βιβλία της Καινής Διαθήκης, αλλά από το απόκρυφο Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου. Μας λέει πως οι γονείς της Θεοτόκου, λυτρωμένοι από το όνειδος της ατεκνίας, αφιέρωσαν τη μονάκριβη θεγατέρα τους στο Ναό των Ιεροσολύμων ως θεραπενίδα. Κι από εκεί την παρέλαβε ο Ιωσήφ ο λεγόμενος μνήστωρ. Πολλοί καλλιτέχνες απέδωσαν το θέμα. Ήδη από τη λεγόμενη υστερογοτθική παράδοση η Μαρία εικονίζεται να ανεβαίνει σκαλούνια (σκαλοπάτια), αποχωρισμένη μόλις από τους γονείς της και πορευόμενη προς τον αρχιερέα που την προαπαντά. Πώς αλλιώς προβάλλεις ένα νήπιο, το οποίο αναμεσής σε ενήλικες θα αφανιζόταν; Εδώ βλέπετε το θέμα, όπως ο απέδωσε ο μέγας Τιτσιάνο με πολυπρόσωπη σύνθεση στη Scuola Grande della Carita, όπου στεγάζεται πλέον η Academia τση άλλοτε Σερενίσσιμας.

Στο Τζάντε μας η γιορτή αυτή δίνει την αφορμή για μια παγκόσμια πρώτη. Γιατί στον Όρθρο της εορτής των Εισοδίων, πρωτοακούγεται στην Ορθοδοξία ο Κανόνας των Χριστουγέννων και άδεται πως "Χριστός γεννάται, δοξάσατε" (Αν τον ακούσετε και ζακυθινά, όντως καταλαβαίνετε πως γεννάται ο Σωτήρας του Κόσμου, μωραϊτικα είναι μείτε ανακοινωθέν προέλασης του στρατού, Θέ-μου-και-σ'χώρα με).

Και μιλάω για "πρώτη", διότι ο όρθρος αυτός ψάλλεται αφ'εσπέρας -αποβραδύς παναπεί, αμέσως μετά την ακολουθία του Εσπερινού. Τον ψάλλει η Πισκοπή μας (Ι.Μ.Ν. Αγίου Νικολάου των Ξένων), η οποία έχει παρεκκλήσιο την Κυρία των Αγγέλων, απέναντι περίπου από το άλλοτε αρχοντικό Mercati και πλάι στην πλέον Οικία Ρώμα. Να είναι καλά η Μ.Ο.Μ.Α. που τη ματάχτησε και ο γερο-Μπαρμπίας που έκανε τον μουρλώνε να ματαχτηστεί dov'era e com'era. Να θυμώμαστε πως ο Νικόλαος Βαρβιάνης, φαρμακοποιός κατά τ' άλλα, επρωτοστάτησε στην ανοικοδόμηση του Τζάντε και στην ενίσχυση των εθίμων. Και για το καλό ευχαριστώ η αλίστου μνήμης επισκοπική αρχή που νύχτα-μέρα (νυχθημερόν παναπεί) εγύρευε να κάμει το Τζάντε μας ... Κοζάνη, τον έβγαλε κι από πίτροπο της Φανερωμένης, γιατί δεν ήταν ενορίτης...


Το προσωνύμιο 'Κυρία των Αγγέλων' είναι γνωστό σε άλλοτε περιοχές υπό ενετική κυριαρχία (Κρήτη, Κύπρος, Επτάνησα) και σχετίζεται με το εικονογραφικό θέμα το λεγόμενο της Πλατυτέρας. Η ένθρονη βρεφοκρατουσα Παναγία εικονίζεται σταθερά ανάμεσα σε δύο αγγελικές μορφές. Το θέμα φαίνεται πως έχει ρίζες στην πρώιμη αναγέννηση. "Γράφεται" στην αψίδα του βήματος ('αχιβάδα'). Η θέση αυτή αντιστοιχεί με το άγιο των αγίων του Ναού των Ιεροσολύμων (beth qodesh haqodeshim), όπου σύμφωνα με τις βιβλικές περιγραφές η Κιβωτός της Διαθήκης (εβρ. της Συναντήσεως), ανάμεσα σε δύο υπερμεγέθη χερουβίμ. Η Κιβωτός σύμφωνα με μια από τις πάμπολλες περιγραφές της περιείχε τις πλάκες του Νόμου τις χρυσές -αλλού λέει πως είχε στάμνα με το μάνα και τη ράβδο την βλαστήσασα του Μωσέως, κάθου γύρευε. Έτσι και η Θεοτόκος φέρει εν κόλποις τον Λόγο που τερματίζει την αποστολή του Νόμου (κι έτσι χαρμόσυνα ψάλουμε πως 'εξηγόρασας ημάς εκ της Κατάρας του Νόμου, τω σταυρω προσηλωθείς και τη λόγχη κεντηθείς ...'). Κάποτε μάλιστα, σε έργα Ιταλών μαέστρων, όπως η παρακάτω "Madonna del Parto" του Pierro della Francesca, η Παρθένα, της οποίας η Κιβωτός θεωρείται προτύπωση, εμφανίζεται να φέρει τον Λόγο ακόμα στα σπλάχνα της.

Ο θεσμός των αφ΄εσπέρας όρθρων θεωρείται εσφαλμένα ζακυ(ν)θινή ιδιαιτερότης. Εσφαλμένα, γιατί πολλά που τα θεωρούμε ιδιαιτερότητες του εκκλησιαστικού μας τυπικού, απλά επιβιώνουν στο Τζάντε. Κι όμως οι ρίζες τους είναι 'βυζαντινές' βυζαντινότατες. Έτσι αφ' εσπέρας όρθροι είναι όλες οι βραδυνές ακολουθίες του Μεγαλοβδόμαδου σε ολόκληρη την Ορθοδοξία. Η πρακτική αυτή εισάγεται αναμφίβολα για λόγους πρακτικούς, ώστε και οι λαϊκοί χριστιανοί να απολαμβάνουν τα τελούμενα, χωρίς να έχουν να σηκωθούν όρθρου βαθέως μήτε καλογέροι. Θυμίζω αυτό που έχει τονιστεί έντονα από ακαδημαϊκούς δασκάλους, πως άλλο το λαϊκό τυπικό κι άλλο το μοναστικό στο Βυζάντιο. Άσχετα αν μετά συγκεράστηκαν, κι έχουμε εμείς οι αντετιαδόροι (άλλως πεθεροί, άλλως παρμένοι, έτερον τυπολάτρες, χύδην γραφικοί) και πηγαίνουμε. Και ο επαναδιαχωρισμός των δύο τυπικών ίσως είναι μια επιταγή των ρυθμών της σύγχρονης ζωής. Ας μείνει το τυπικό το μοναστικό στα μοναστήρια και σε μια - δυο μεγάλες ενορίες. Οι ρέστες ας επαναφέρουν την αρχαία παράδοση και το κυριακό πως δεν γίνηκε ο άνθρωπος για το Σάββατο, αλλά το Σάββατο για τον άνθρωπο.

Και πάλι το 'φράγκολεβαντίνικο' για τους αγράμματους και προκατηλημμένους 'απέναντι' (intra extraque muros) Τζάντε ήξερε τι έκανε. Και οι ναοί δεν τελούσαν τις ακολουθίες και κυρίως τη θ. Ευχαριστία σε μία και την αυτή ώρα. Ανάλογα με τη βιωτή του εκκλησιάσματος ο ιερέας - λειτουργός θα "έβανε ευλογημένη", αμπονώρα αλλού, λογικότερα αλλού. Προλάβαινε κάποιος να λειτουργεί σε εκκλησία της όξω μερίας και να κάνει τον ψάλτη σε εκκλησία της μέσα. Γιατί αμπόλαγε ο Άη Χαραλάμπης, μεσολαβούσε ικανό διάστημα για να πάει κάποιος από τα Ταμπάκικα στο Φόρο (τότε τα 'κάρα' ήταν ακόμη 'ράρα' [σπάνια]) και μετά "έμπαινε" (στην θ. λειτουργία, από την ακολουθία του όρθρου) η Πισκοπή. Και η Πισκοπή δεν "έμπαινε" πριν τις 9 ποτέ. Και δεν υποχρέωνε τσου ξεθεωμένους από την καθημερινότητα χριστιανούς να κολάζονται κυριακάτικα ή γιορτάδες μέρες να σηκώνονται με την ψυχή στο στόμα για να προλάβουν. Άλλες εποχές βέβαια.

Για να γυρίσω στο θέμα, ο αφ' εσπέρας όρθρος των Εισοδίων είναι ο πρώτος από τους τέσσερις όμοιους που ακόμα τελεί ο Ι.Μητροπολιτικών Ναός του Αγίου Νικολάου των Ξένων. Ακολουθούν του Αγίου Νικολάου, των Χριστουγέννων και των Φώτων. Παλιότεροι θυμούνται αφ'εσπέρας όρθρους να τελούνται ακόμα και τις Κυριακάδες από τις πιο φανούσιμες ενορίες. Κι έτσι, αφού δεν συμπίπτει η ώρα τέλεσης με τους υπόλοιπους ναούς, οι εφημέριοι είναι σε θέση να συμμετέχουν και να συμβάλλουν στη λάμπρυνση της τελετής. Βέβαια άλλο το είναι σε θέση, άλλο εν τέλει συμμετέχουν. Φαινόμενο μόλις των τελευταίων ετών. Και το εκκλησίασμα λέει έχει μειωθεί δραματικά. Ε πως να μη μειωθεί, όταν έχει να υποστεί έναν ψάρτη όχι μόνο τση συφοράς, αλλά και κακής προαίρεσης, ο οποίος και αδυνατεί να ανταπεξέλθει ως χοράρχης, αλλά κι έχει επιβάλλει veto στη συμμετοχή 'φερτών' χορωδιών.

Τα έθιμα δεν ψοφάνε από μόνα τους. Τα σκοτώνουμε εμείς. Για να μη θυμηθώ κι εκείνα που πάμε να επιβάλλουμε, όταν οι χριστιανοί κάθονται και τρώνε...

Αλλά να μου πείτε, εδώ η ίδια η Γκλόρια του Μεγάλου Σαββάτου νετάρισε να γένεται με μόνους τους εφημέριους της Πισκοπής, αφού οι ρέστοι λακάνε για να κάνουνε τα κόντρα στις κάποτε περιφεριακές τους εκκλησίες. Κι έχουμε και το φαινόμενο ναού που παραβαίνοντας κάθε είδους 'παράδοση', βιάζεται να κάνει Γκλόρια πριν τη Μητρόπολη και κάνει όρθρο λάχα-λάχα και λέει 'Ανάστα ο Θεός' μέσα στα σκοτάδια. Παραβαίνει παράδοση τοπική, τόμου το διάταγμα όριζε πρώτα ο Άη Μάρκος να κάνει προαναγγελία της Αναστάσεως και μετά ο Άγιος Νικόλαος, για να μη σβιντάρονται (ανταγωνίζονται). Εξ ου "κι έκανε Γκλόρια ο Μαρκάς κι Ανάσταση ο Φόρος". Και αναλογικά πλέον πρώτη η Πισκοπή δίνει το σύνθημα. Να είναι καλά ο Καστρόλοφος που εμείς στη Χώρα δεν ακούμε τίποτα... Αλλά και παράδοση διορθόδοξη διασαλεύει που επιτάσσει πρώτον τον Επίσκοπο και τον ναό του. Δύο μέτρα, δύο σταθμά.

Τελικά, άλλο Κυρία των Αγγέλων, άλλο Μισοσπορίτισσα. Μισοσπορίτισσα την ξέρανε στα χωρία που είχανε σπορά. Στη Χώρα τα περιβόλια δεν τα σπέρνανε. Βέβαια όχι σε όλα τα χωρία. Και η νόνα μου που ήταν από το αδικοχαμένο Αργάσι, τση Κυρίας των Αγγέλων την έλεγε τη μέρα και θυμότανε το πανηγυράκι στο Σκοπό, μέσα στο λόγγο, πάνω περίπου από την οικία Κεφαλληνού (για την νεότερη γενιά, club "Ταμούζ").

Και δεν μιλώ θεολογικά. Μία είναι η γλυκιά Μανούλα του Ιησού, όπως και να την πούμε. Αλλά όπως και να το δούμε, η Ζάκυνθος δεν είχε μία παράδοση. Κι αυτή πολυφωνική ήταν, όπως πολυφωνική και η Ορθοδοξία. Η οποία, όπως διδάσκει ο πολύτιμος Ευγάγγελος Θεοδώρου στη "Λειτουργική" του, μπορεί να τέρπεται και με με τους ήχους τους βυζαντινούς (κατά πόσο είναι, άλλη κουβέντα) και με τις μελωδίες του κλεινού Σακελαρίδη. Και ευτά που καταλάβαινε η Μέσα Μερία, δεν τα νόγαγε καλά-καλά η Όξω. Κι όσα νόγαγε η Όξω, δεν τα καταλαβαίνανε παραπέρα. Κι όσο πιο ψηλά υψομετρικά επήγαινες άλλη Ζάκυθο έβλεπες, μα και βλέπεις...

Η παράδοση δεν είναι μία. Είναι παραδόσεις. Κι ας γυρεύουμε να τη σιδερώσουμε, μήτε κουρτίνα (παραπέτασμα, τουρκ. μπερντές, τα λέει καλά ο Γληγοράκης ο Ξινόπουλος) και να την απλώσουμε εν έτει 2009, για να κρύβει εκειά που δε θέλουμε να φαίνονται.

Θέλω να πιστεύω πως γλωσσικά εμπόδια αυτό το post δεν έχει, μήπως και μου πουν πως δε με καταλαβαίνουν.

Και για όσους με παρεξηγήσουν, παραπέμπω στο "Amicus Plato. Magis amicas veritas" (φίλος μεν Πλάτων, φιλτάτη δε η αλήθεια).


===
Για την εορτή βλ. στη Wikipedia.

Ωραία ανάρτηση για την Κυρία των Αγγέλων της Χώρας, από τον π. Λυκογιάννη "Τα λιθανάγλυφα της Κυρίας των Αγγέλων", 24/5/2008,

http://plykogiannis.blogspot.com/2008/05/blog-post_24.html

Η φατσάδα (πρόσοψης) της Κυρίας των Αγγέλων από το
http:www.gr.ecozante.gr/"ekklisia_ti_kyria_kyra_ton_aggelon_Zakynthos_

Η φωτό του Τιτσιάνο από το wga, όπου και πληροφορίες για το έργο.
http:www.wga.hu/html/t/tiziano/03_1530s/5presen.html

Το υπερμέγεθες κόνισμα με την Παναγία ένθρονη ανάμεσα στους Αρχαγγέλους πλέον κοσμεί τη σάλα του Μητροπολιτικού Μεγάρου Ζακύνθου. Η φωτογραφία από το site της Μη κερδοσκοπικής οργάνωσης της Εκκλησίας της Ελλάδος(ξαναματαθέμουσχώρα με) Solidarity (ναι "Αλληλεγγύη", αυτοί κι ο Λεχ Βαλέσας ένα πράμα)
http://62.103.157.202/index.php?option=com_photo_v&type=pictures&lang=el&limitstart=10

Για τη Madonna del Parto [Η Κυρά μας ετοιμόγεννη, parto λένε οι φρατέλοι τη γέννα] του Πέτρου τση Φραντσέσκας (παναπεί όνομα πατρός άγνωστον, αχέμ, αχέμ) τα λέει μία χαρά η Wikipedia, από όπου και η φωτό.
http://en.wikipedia.org/wiki/Madonna_del_Parto

ΒΑΣΙΛΙΚΩΤΕΡΟΙ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ

Το Τζάντε μας ετούτες τις μέρες είχε την τιμητική του. Γιατί ο τόπος επροβλήθηκε και αναδείχθηκε, ίσως όσο ποτέ. Πότε ξαναβρεθήκανε τρεις προκαθήμενοι Ορθοδόξων Εκκλησιών στο ναό του Αγίου μας;

Και έτσι ο Δεσπότης μας απέδειξε πως κι ένας κούκος φέρνει την άνοιξη, αν έχει Πίστη, Ελπίδα και κυρίως Αγάπη. Και όντως, όπως είπα στον νεοεγκατεστημένο τότε Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Ζακύνθου Κύριο Κύριο Χρυσόστομο Β΄ τον Συνετό (που νάναι μακαρία η κοιλούλα τση χρυσής του τση μανούλας), σαν τον πρωτοαντάμωσα στην αδικοχαμένη μας Αγία Μαύρα, καλοκαίρι του '94: "Τοιοῦτος ἡμῖν ἔπρεπε ἀρχιερεύς".

Άσχετα με το αν εμείς πολλές φορές παλεύουμε να αποδείξουμε πως όχι, τέτοιος δεσπότης αδικήθηκε σε τέτοια έδρα. Να παλεύει για έναν τόπο που τον πληγώνει εκείνον ολοένα -και πληγώνει γενικά για όσους πασχίζουν για τον προκοπή του. Αλλά είναι μακρόθυμος και συγχωρεί κι αγωνίζεται ολοἐνα.

Δεν θα επιδιώξω να ανταγωνιστώ το ασυναγώνιστο ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΝ, το οποίο με τα στιγμιότυπά-του σε μας τους ξενιτεμένους είναι παρηγορία μεγάλη.

Περιορίζομαι στην αναπόφευκτη σύγκριση δεσπότη με δεσπότη.

Από τη μια, ένας Δεσπότης που συγκινείται σαν θυμάται τον Γέροντά του, ο οποίος ύψωσε το ανάστημά του μαζί με άλλους (όπως τον Δήμαρχο σορ-Λούκα τον Καρρέρ[η]) και σώθηκαν 200 τόσες ψυχές. Όλοι ξέρουμε πως ως άλλος Σαμαρείτης ο Χρυσόστομος Α΄ Δημητρίου δεν γνοιάστηκε για τη θρησκεία των Ζακυθινοεβραίων. Γνοιάστηκε για ψυχές και πλάσματα του Δημιουργού των απάντων. Και βέβαια δεν τους έβαλε κάτω από το ράσσο του. Αλλά συνέβαλε τελικά να μην δωθεί διαταγή εκτόπισης και στο εν τω μεταξύ οι νυποψιασμένοι Ισραηλίτες να πάρουν τα βουνά.(1)

Όντως η Ζάκυθο του άλλοτε είχε πατήρει από αντισημιτισμό.(2)

ΑΛΛΑ -κι εδώ το μεγάλο αλλά- η Ζάκυθος του '40 επροστάτεψε τους Εβραίους της. Και είναι η μόνη κοινότητα στον Ελλαδικό, αλλά και σε όλον τον κατεχόμενο από τον Άξονα, ευρωπαϊκό χώρο που δεν απώλεσε μήτε μία ψυχή. Όλες οι άλλες έχασαν, άλλες λίγο, άλλες πολύ. Την ίδια ώρα οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής επέβαλαν ΤΗΝ ΑΝΑΓΡΑΦΗ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΟΣ στα δελτία Α.Τ. (τα οποία ακόμα δεν ήταν ομοιόμορφα και δεν είχαν όλα αναγραφή θρησκεύματος), για να βρίσκουν του Εβραίους ευκολότερα.(3)

ΚΑΙ μετά από το ιστορικό ιντερμέδιο (διάλειμμα) αυτό, γυρνάμε στο ΤΩΡΑ.

Την ίδια ώρα που η Ζάκυθος έχει τέτοιον αρχιερέα, σε αλλουνού αρχιερέα το μπλόγκο ο Αντισημιτισμός φουντώνει (http//mkka.blogspot.com, [Ο ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ ΜΑΣ ....... ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΣ (ΤΟΥΡΙΣΤΑΣ; ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ; ΣΕ ΔΙΑΤΕΤΑΓΜΕΝΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ;) ΣΕ ΕΒΡΑΪΚΗ ΣΥΝΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ!, 13 Νοε 2009]).

Φοβερό φίδι που δημιούργησε και δημιουργεί δεινά. Φίδι ο Αντισημιτισμός. Δεν μπορώ να δώσω τέτοιο χαρακτηρισμό σε αρχιερέα, γιατί όμοιος στον όμοιο του... Είναι πάντως αποροίας άξιο που ουδείς βρίσκεται να τον σχολιάσει και καμμία σύνοδος να τον εγκαλέσει.

Εγύρεψα να του αφήκω σχόλιο να διαβάσει την ανάρτησή μου. Ενυπόγραφο εννοείται και με το σεβασμό που πρέπει σε ρασοφόρο, πόσο δε μάλλον αρχιερέα. Αλλά αντί για περιθώρια σχολιασμού, εβρήκα ένα εκτενές κείμενο που πάνω-κάτω λέει πως θα λέει ότι θέλει, αλλά σχολιασμό δεν θέλει. Και ολοκληρώνει ως εξής:

Κατόπιν τούτου ΤΕΡΜΑ ΠΙΑ ΣΤΙΣ ΗΛΙΘΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΗΛΙΘΙΟΥΣ! // ΤΕΡΜΑ ΠΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΙΑ! // Με αγάπη και εντιμότητα [!!!] // + Ο Κ & Αι Α

Ο ρηθείς πιάνει στο στόμα του τον Παναγιώτατο Οικουμενικό Πατριάρχη με χαρακτηρισμούς που ούτε να μεταγράψω δεν καταδέχουμαι. Να χαρώ εγώ πνεύμα υπακοής, κανονικότητας και εκκλησιαστικού ήθους. Πάντως μου δίνει πάτημα να εκφράσω κι εγώ τη γνώμη μου ελεύθερα.

Και μεγάρι νάξερε τι του γένεται. Αλλά δεν ξέρει, κι ας είναι βεραμέντε γέροντας και πτυχιούχος της Θεολογίας.(4)

Πώς εξισώνει ναό με συναγώ(γ)ι(ον); Και να μας πει, οι κατηχούμενοι εβραίοι δηλ. δεν εμπαἰνανε στους Ναούς μας; Δηλαδή οι Απόστολοι που εδίδασκαν; Σε εκκκλησίες χριστιανικές; Να μας πει ο πρώην Συνταγματάρχης της αλίστου μνήμης Χωροφυλακής του τότε, είχαν τρούλο και αγίους πιτουράδους άμο γατσούλους (ζωγραφιστούς σαν γάτους) οι εκκλησίες αυτές;

Ξεχνάει ο συγκεκριμένος πρόβλημας για την Ελλαδική εκκλησία πως οι κοινότητες του εξωτερικού είναι άλλες πραγματικότητες, στερούμενες το μοντέλο Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών. Κι εδώ καταλαβαίνει κανείς τι εστί ελληνική χριστιανική κοινότητα πριν ο δημοσιο-υπαλληλισμός την υπονομεύσει.(5)

Να θυμώμαστε ότι οι ιερείς μέχρι και τη Μεταπολίτευση ήταν φερέφωνα της Πολιτείας, η οποία και αξιοποίησε το μοντέλο της εθναρχίας (τουρκ. μιλλέτ), του οποίου τα κατάλοιπα ζούμε στην Μαρτυρικήν και τα βιώσαμε με τον προηγούμενο αρχιεπίσκοπο Αθηνών. Βέβαια, τέτοιου είδους φαινόμενα εγίνηκαν μπορετά μόνο όταν η Πολιτεία αποσύρθηκε. Και έτσι οι εν δράσει ιερωμένοι κατανοούν ως παράδοση ένα μοντέλο το πολύ τριακονταετίας.

Ας χρωστάει χάρη που ο νυν Αρχιεπίσκοπος δεν είναι εκδικητικός, σαν τον προκάτοχό του, ο οποίος υπήρξε πνευματικό ανάστημα του ως άνω ΄γέροντα΄ και συναδελφό του στην 'Χρυσοπηγή'.

Εκκλησία της Ελλάδος ο Συνετός. Εκκλησία της Ελλάδος και ο Μη-Κα-κ-Α (αν εγνώριζε τους κανόνες ακρωνυμίων που ορίζουν πως άρθρα και συνδετικά δεν ακρωνυμούνται όπως Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, Η.Π.Α., Δ.Ι.Σ.Ε.Ε. Διαρκής Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, είθε να απεύφεγε το ομόηχο με εκειό που μας λέγανε οι μανάδες μας αντίς επιάναμε λάσπες ή κρωπίες [δι' αναγραμματισμού από το κωπριές]).

Και του μεν τα καλά έργα 'θαύονταν', ακόμα και όταν η Εκκλησία είχε την ανάγκη της έξωθεν καλής μαρτυρίας. Του δε τα έργα και η πολιτεία δίνουν πάτημα στους καλοθελητάδες που βάλλουν εναντίον της Εκκλησίας και μάλιστα σε ώρες κρίσιμες. Ας κοιτάμε τους εσωτερικούς εχθρούς και ας μην ξελαρυγγιαζώμαστε για τους εξωτερικούς.

Ο Θέος να με συγχωρέσει κι εμέ κι αυτὀν.

ΔΗΛΩΣΗ

Πριχού κλείσω αυτό το post, για όσους με θεωρήσουν αυλοκόλακα του Ζακύνθου και όσοι πάλι με θεωρήσουν επισκοποκατήγορο του Μη-Κα-κ-Α, να θυμηθούν πως κρίνουμε έργα κι όχι πρόσωπα. Τα εκατό τόσα σχόλια στο ΝΥΧΘΗΜΕΡΟΝ το μαρτυρούν. Ο Ζακύνθου δεν έχει ανάγκη από το λόγο μου. Ούτε πάλι τον έτερο χρειάζεται εγώ να τον αμαυρώσω, 'και γαρ η λαλιά (ή μάλλον η γραφή του) του δήλον αυτόν εποίησεν'. Και για να αντιγράψω έναν που δηλώνει συνάδελφος (αν κι εγώ Θεολόγος δεν δηλώνω, πτυχιούχος Θεολογικής Σχολής είμαι, ούτε ο Άη Γιάννης ο ευαγγελίστας, ούτε ο Άγιος Συμεών ο νέος θεολόγος),(6) ο καθένας κρίνεται από τα έργα του και από τις πράξεις του. Στο κάτω κάτω, γουρούνι και γουρούνι από το ίδιο σακί δεν είναι όμοια...

=====

ΜΙΝΟΥΤΣΙΕΣ (λεπτομέρειες, για όσους δεν βαριούνται).

1. Κι έτσι οι Εβραίοι φαναράδες έβαλαν δωρεάν τσι λάστρες (τουρκ. τζάμια) στα παράθυρα του ακόμα ατέλειωτου Ναού του Αγίου μας. Και το Κράτος του Ισραήλ τον Αύγουστο του '53 έστειλε παπόρα (πλοία ατμοκίνητα) πολεμικά συνδρομής από τα πρώτα στο κακοπαθημένο μας Τζάντε. Και θυμούνται πάντα οι Εβραίοι τη Σωτηρία τους. Όπως το Κεντρικό Ισραηλητικό Συμβούλιο, το οποίο ύψωσε το καλαίσθητο και σεμνό μνημείο στο άλλωτε συναγώι τους ΜΠΕΤ ΣΑΛΟΜ (Οίκος Ειρήνης, στην οδό Τερτσέτη για τους νεότερους, άλλοτε Ρούγα τση Ακάθιστος). Το μνημείο είναι έργο της μακαρίτισσας γλύπτριας Ειρήνης Χαριάτη. Φυσικά στη Ζάκυνθο του '80 εγίνηκαν ολόκληρες κουβέντες, αν θα στηθεί. Γιατί λέει ο σορ Λούκας ήταν 'δοσίλογος'... Ευτυχώς επικράτησε η φωνή της λογικής. Και εγινήκανε αντακάπου κουβέντες πως έκανε τρισάγιο η τότε εκκλησιαστική αρχή κι ένας Ισραηλίτης κατόπιν (ούτε καν ραββίνος) ανάπεμψε ευχές στον Ύψιστο (ήμουν μπροστά στην τελετή). Μα ο Δημητρίου κι ο Καρρέρης χριστιανοί ήταν. Μωρές όρσε...

2. Θυμίζω πως μεγάλο μέρος των κατοίκων στη Ζάκυθο στα ξωφλήματα του 1700 και του 1800 ξεσηκώθηκε με φοβερό αντισημιτισμό και συμπεριφέρθηκε απάνθρωπα προς την Ισραηλιτική κοινότητα. Κι όχι από το 'αρχοντολόι'. Και την μεν πρώτη φορά το Γιέτο μας είχε ακόμα πύλες και τείχη. Σκοπός τους για τους ΄γνώστες' ήταν δήθεν ο περιορισμός των Εβραίων που βρέθηκαν έγκλειστοι, "In cruce quia cruificerunt" = 'Εν σταυρώ, ότι εσταύρωσαν', κι όχι 'Οι εν σταυρώ σταυρώσαντες σταυρωθήτωσαν', καταπώς πρωτομεταφράζεται από το Ραφτάνη -α δε σμπαλάρω- και παπαγαλίζεται από εκεί και πέρα.
Στην πραγματικότητα ο σκοπός του περιτοιχίσματος ήταν η προστασία των Εβραίων από τον όχλο (ναι, εκειόνε που έκανε και το Ρεμπελιό δήθεν ...). Γι'αυτό και οι πύλες εκλείνανε από Μ. Πέφτη κι ανοίγανε Νια Δευτέρα. Κι ας λένε ... οι 'γνώστες΄.
Τη δεύτερη φορά όμως που εγίνηκαν εβραϊκά στο Τζάντε, οι πύλες είχαν πέσει από τους Γάλλους απελευθερωτές δήθεν (βασικά τα λιοντάρια του Άη Μάρκου έπρεπε να φύγουν). Το περιτοίχισμα το έριξε η παντογνώστρια Μανούλα μας Ελλάς. Και η ψήφος του Μπολή είχε γίνει γίνει σαν του Κόντε Νικολή (Λούντζη - Σολωμού), για το καλό του Λομπάρδου και της παρέας του. Κι έτσι Μ. Παρασκευή εμπήκανε μέσα οι αφηνιασμένοι κι εκείνους που είχε συγχωρέσει ο ίδιος ο Εσταυρωμένος μας Κύριος από τον ζωοποιό του Σταυρό -γιατί αίρεται το περίφημο 'τὸ αἷμα αὐτοῦ ἐφ΄ ἡμῶν και ἐπὶ τῶν τέκνων ἡμῶν΄ με το 'Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς. Οὐ γὰρ οἶδασι τι ποιοῦσι'- επήγαν να τους εγδικηθούν. Μπούρδο πραγματικό(τουρκαλβανιστί: πλιάτσικο), σαν κι εκειό που κάνανε στον Υψόλιθο με το μπρίκι το τούρκικο, οι 'αγωνιστάδες τση Λευτερίας' (εγώ μία Λευτερία ήξερα στη Ζάκυθο, συνομίληκη τση Νόνας μου, Θεός σχωρέτσοι και τσοι δύο, και τη 'γγόνα τση, τη Λευτερούλα ...).

3. Και την ίδια ώρα ο φωτισμένος Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός (ο μετέπειτα Αντιβασιλεύς) όχι μόνο παρότρυνε τους παπάδες του να χορηγούν βαπτιστήρια σε Εβραίους, μα και να αλλάζουν κι αυτά τα ονόματα, αν ήταν ἐντονα δηλωτικά εβραϊκής καταγωγής. Την ίδια ώρα η δυναμικότερη -και πολυαριθμότερη- κοινότητα της Σαλονίκης εξαιματιζότανε από τις δυνάμεις κατοχής κι όχι μόνο (δηλ. τα παπλώματα τα πήραν οι Γερμανοί για τη Βέρμαχτ; Ή κουβάλησαν τα σπίτια στο Βερολίνο και το Μόναχο;). Τα ίδια και στην 'πολιτισμένη' μας πρωτεύουσα Κέρκυρα.

4. Γέροντας ηλικιακά, κι όχι γέροντας από το ρ. γεραίρω = σέβομαι, ως και "Γέρας Ζακύνθου, Ζακύνθιος Γεραίρει (η ακροστιχίδα του Κανόνα του Αγίου μας στην Ακολουθία Συμμαχίου, ποίημα Νικολάου ιερέως Γαβριηλοπούλου).

4. Θεός σχωρέσε Βενιζέλο, και για το καλό ευχαριστώ σε αναθεμάτισαν τελετουργικά κιόλα.

5. Στις παλιές κοινότητες ένθεν κακείθεν του καναλιού (Ζακύνθου - Γλαρέντζας / Κυλλήνης), ο ιερέας ήταν αιρετός και είχε πρώτο λόγο μόνο στα ιερατικά και δεν έκανε το αφεντικό. Κι αιρετοί (μπαλοτάδοι) από τους ενορίτες - συναδελφούς ήταν οι επίτροποι -κι όχι διορισμένοι από το δεσπότη, με εισήγηση του ιερέα, τύπου 'Γιάννης κερνάει, Γιάννης πίνει'. Με την καθιέρωση του γερμανικού μοντέλου στην Ελλαδική Εκκλησἰα από τους Βαυαρούς, οι παπάδες έγιναν διοριζόμενοι. Στα νησιά μας το καθεστώς των κοινοτἠτων ίσχυε κατοχυρωμένο από την λεγόμενη Εκκλησιαστική Αφομοίωση, με ρίζες από το λεγόμενο Σαγρέδειο Νόμο (το διάταγμα του Γενικού Προβλεπτή Πέτρου Σαγρέδου που όριζε το καθεστώς των ναών στα νησιά και επικυρώθηκε από τη Βενέτικη Γερουσία ως νόμος), όπως το είχαν επαναλάβει οι τοπικοί εκκλησιαστικοί κανονισμοί. Στη Ζάκυνθο για μεν τα εκκλησιαστικά και διοικητικά είχε αρχίσει η κάτω βόλτα με διορισμούς ιερέων κι επιτρόπων. Αλλά το ιδιοκτησιακό καθεστώς καταργήθηκε πραξικοπηματικά από την τότε εκκλ. αρχή παραμονάδες του Δεύτερου Πολέμου.
Αυτό το μοντέλο γύρεψε να επαναφέρει πάνω-κάτω ο μακαρίτης ο Τρίτσης -Κεφαλλονίτης που τάξερε από τον τόπο του- και έπεσαν να τον φάνε και του κατέβασαν μέχρι και το λάβαρο της Αγίας Λαύρας. Το οποίο λάβαρο όσο υψώθηκε την 25η Μαρτίου 1821, τόσο ύψωσα κι εγώ σήμερα τη σημαία του Ολυμπιακού έξω από το σπίτι μου και της βάρεσα προσοχή (είμαι Βάζελος, άσχετα αν ο τελευταίος προπονητή που θυμάμαι, ήταν Πολωνός και μιλούσε ... ιδιόμορφα). Κι όμως δεν ήταν οι λαοσυνάξεις Α΄ που έφαγαν τον οραματιστή Τρίτση. Τα 'ουζάκια' του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ με τον Αντρέα στη Σαλαμίνα τον έφαγαν. Και μήπως οι λαοσυνάξεις Β΄ κατάφεραν κάτι καλύτερο; Η Εκκλησία της Ελλάδος αμαυρώθηκε με τα 3,300,000 έναντι των 10,000,000. Καλά τα έλεγε το χρυσό στόμα τότε, αλλά ποίος τον άκουγε.

6. Αναφέρομαι στο απαράδεκτο http://thriskeftika.blogspot.com/2009/11/blog-post_16.html, το οποίο έχει αναλάβει στο διαδίκτυο το ρόλο του (ΑΝ)ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ Ρ/ΤΥΠΟΥ. Αλλά βέβαι ο σορ κολλέγας μήτε το όνομά του δε βάνει.

Παρ 13 Νοε 2009, Τ' Α(η)γιαν(ν)ιού του Χρυσοστόμου

Ξημερώνει η 13η του Νοεμβρίου μηνός, οπότε και δια μεταθέσεως από την 14η Cεπτεμβρίου -για να μην συμπίπτει με τον εορτασμό της Υψώσεως του Τιμίου Cταυρού- εορτάζεται στην Ανατολική Εκκλησία η μνήμη της κοιμήσεως του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου (c. 347, Αντιόχεια - 14 Σεπ 407 [;], Κόμανα του Πόντου). Η δράση του αγίου είναι γνωστή και δεν σκοπεύω φέρω καμμία γλαύκα στην Αθήνα, όσο και αν η Αθήνα πλέον τσι κουκουβάγιες μόνο ζωγραφιστές τσι βλέπει, άντε και στα ευρώ. Να είναι καλά το "ήχος και φως".*

Γνωστή και η αντίδρασή του στις επιλογές της Ευδοξίας (Aelia Eudoxia augusta, μ' άλλα λόγια αντιβασίλισσα), της συζύγου του Αρκάδιου, του γιου και κατ' ανατολάς κληρονόμου του Θεοδοσίου Α΄ του Μεγάλου (κι όχι του Μέγα, λες και είναι άκλητο). Ο άγιος εκφώνησε τον περίφημο "Περί αδριάντων" λόγο του με αφορμή την ανέγερση αργυρού αδριάντα της αυγούστας. Η οποία συνέχιζε παράδοση που εκείνη θεωρούσε ορθή, αλλά ο Ιωάννης που της τα είχε μαωμένα, δεν βαστήχτηκε και είπε το περίφημο "Πάλιν Ἡρῳδιὰς μαίνεται, πάλιν ταράττεται, πάλιν τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου ζητεῖ". Si non e vero, e ben trovato, μα φαίνεται πως εδώ και "αληθινό ήταν, και καλά ειπωμένο". (Από τότε όποιος είχε μεγάλη γλώσσα, ετράβαγε τα πάνδεινα.)

Ἐτσι μετά από διάφορες κακουχίες, ο εξόριστος αμετάκλητα πατέρας καταλήγει να πεθάνει στα Κόμανα του Πόντου, πριν καν φτάσει στον τόπο εξορίας του, την μακρυνή Αρμενία. Ο Εύξεινος Πὀντος είναι τόσο Εύξεινος (φιλόξενος, καλός στους ξένους), όσο χρυσό είναι και το Cavo d'Oro κι όσο φιλόξενοι είναι οι κατά θάλασσα γειτόνοι μας πουνέντε μερία (προ Corelli και μετά).**

Η ιστορία θα μπορούσε να τελειώσει εδώ.Τα συναξάρια άλλα λένε όμως. Αντίς εκοιμήθηκε και η Ευδοξία (εξαιμάτησε στην 7η γέννα της), μόνο ύπνο δεν απέλαυσε. Ακουγόντουσαν βογγητά από το μνήμα, σαν κάτι να γύρευε. Η τσαγκλαγιέρα αυτή εσονάριζε (**) για κάμποσο. Έτσι πάει νανάκια του κι ο επίσης διώχτης του αγίου, Αρκάδιος. Και ανεβαίνει στο θρόνο το επτἀχρονο στερνογένι τσους, ο Θεόδοσιος Β΄ ο Μικρός (βασ. 407-450), στο όνομα του οποίου θυμώμαστε τον Θεοδοσιανό Κώδικα (Codex Theodosianus) και τα Θεοδοσιανά τείχη της Πόλης που ακόμα στέκουν -αν και όσο νάναι, ούτε τη συλλογή του κώδικα έκανε, ούτε εκουβάλαγε τα αγκωνάρια για τα ρεβελίνα (προμαχώνες). Να είναι καλά οι συμβούλοι του.

Κάτι τα βογγητά τση μανούλας του Θοδοσάκη, λοιπό, κάτι που αρχιεπίσκοπος είχε αναλάβει ο μαθητής του Ιωάννη, ο Πρόκλος, επίσης άγιος, που έβανε λόγια, ο εν λόγω εγύρεψε να αποκαταστήσει τον εξόριστο κεκοιμημένο και να μετακομίσει τα λείψανά του. Όμως, πάντα κατά τα συναξάρια, ο νεκρός κατά την ανακομιδή δεν μετακινιώταν με τίποτα. Έτσι, ο αυτοκράτορας που τόχε πάρει ζεστά το θέμα (τι ήταν χειρότερο, τα βογγητά της μάνας του ή οι κουβέντες του Πρόκλου, μήτε εγώ ξέρω, μήτε κανένας θυμάται να μας πει) του απηύθυνε σχετική επιστολή. Και τότε μόνο η μετακομιδή των λειψάνων του αγίου στην Πόλη κατέστη δυνατή.

Θυμίζω πως οι Ρωμαίοι -και ακόμα η παράδοση της Νέας Ρώμης είναι περισσότερο ρωμαϊκή, απ΄ όσο θέλουμε να πιστεύουμε- αντίς μετακινούσαν νεκρό ή ακόμα και άγαλμα, του γυρεύανε εγγράφως συγχώρεση για την αναστάτωση. Ψιλά γράμματα βέβαια και "πεθερίστικα" και καθόλου ποιητικά, θα μου πείτε. Και καλύτερα να μη τα λέμε. Αλλά τόμου έτσι κάνανε, γιατί να το κρύψωμε (άλλωστε); Επειδή αυτά σε ένα σύγχρονο ακροατήριο φαίνονται φαιδρά; Το "σύχρονο ακροατήριο" να καταλάβει πως άλλο 400 τόσο και άλλο 2000 τόσο. Ε, τότε τα παρακάτω, γιατί τα λέμε;

Γιατί ἐχει και συνέχεια. Το φέρετρο το απιθώσανε στο βήμα των Αγίων Αποστόλων, όπου τα κενοτάφια των Δώδεκα και οι τάφοι των αυτοκρατόρων, αρχής γενομένης από τον Κωνσταντίνο τον Μεγάλο, τον και ισαπόστολο. Ο λαός εφώναζε "Απόλαυσον τον θρόνο σου, δέσποτα" (παρόλα εντελώς αναχρονιστική, γιατί είναι μάλλον απίθανο από τόσο νωρίς να χρησιμοποιείται ο όρος "δεσπότης" για κλήρικούς. Αλλά κάθου γύρευε). Κι εδώ τελείται το θαύμα, με τον άγιο να ψελίζει το "Ειρήνη πάσι" από τον επισκοπικό θρόνο του βήματος. Κάποιοι συναξαριστές θέλουν να απλώνει και τα χέρια και να ευλογεί...

Ο εορτασμός της μετακομιδής (μεταφοράς από τόπο σε τόπο) και της ανακομιδής (εκταφής και εναπόθεσης σε ιερότερο συνήθως σημείο) γιορτάζεται στις 27 Ιανουαρίου.

Αυτό το γεγονός περιγράφει ο ανώνυμος καλλιτέχνης στο παραπάνω θωράκιο του 18ου αι. ('700 τόσο), το οποίο βρίσκεται in situ σε ζακυθινή εκκλησία που είχε την τύχη να είναι όξω από την Καμάρα και να βρέσκεται στα χέρια χριστιανών που είχαν να την αναστηλώσουν ξυλόπιχτη αρκικά. Το βλέπετε πριν τη συντήρηση που όντως το ανέδειξε. Η συντήρησε έγινε από έναν ταλαντούχο και καταρτησμένο σεμνό Ζακυθινό. Ο οποίος επιστήμων πάλεψε με το τέρας ΑΣΕΠ και κατάφερε να έρθει στον Νησί μας με τις καλύτερες διαθέσεις να προσφέρει. Αλλά οι "εν τέλει" ένθεν κακείθεν -λες και η πολιστική μας κληρονομιά είναι προνόμιο διορισμένων- κατάφεραν να τον πληγώσουν και να τον αναγκάσουν να αναζητήσει αλλού την τύχη του. Το σενάριο γνωστό και χιλιοπαιγμένο.

Αλλά οι "γνώστες" που γυρεύουν να καπαρώσουν τα μνημεία του τόπου, λες και ήταν προγονικά τους χτἠματα, άλλη ερμηνεία μας διδάσκουν, ερμηνεύοντας την ίδια παράσταση από τη δεσποτική του Άη Γιάννη στον Τράφο.**** Μιλούν για "Κοίμηση", παραβλέποντας και αυτά τα στοιχειώδη. Και πώς είθε να τον κηδεύσουν μεγαλόπρεπα και σεμνά, τόμου επέθανε στην εξορία και από τις κακουχίες; Και που είναι οι εκ των ων ουκ άνευ ιερωμένοι; Που είναι τα εκ των ων ουκ άνευ περιτραχήλια; Αλλά όσο παπάδες καταστρέφουν τον Παρθενώνα στο περίφημο φιλμάκι, άλλο τόσο παπάδες εν στολή παραβρίσκονται στην τελετή. Ο αξιωματούχος με την τήβενο (toga) που διαβάζει την επιστολή του αυτοκράτορα, "βγάζει μάτια".

Από την άλλη μερία, πάλι λαϊκοί με χιτώνες και ιμάτια. Η μορφή με την κατακκόκινη ενδυμασία ίσως να φορεί φενώλη, αμπέχωνο μ' άλλα λόγια ή μάλλον pancho, απ' όπου και το φελώνιο των ιερωμένων α' (επίσκοπος) και β΄ (πρεσβύτερος) βαθμού. Αλλά το χρώμα και κυρίως η απουσία περιτραχηλίου είναι δηλωτικά πως δεν πρόκειται για ιερατική στολή.

Ποιος τα θυμάται τώρα αυτά; Αλλά έτσι δημιουργούνται οι συλλογικές μας μνήμες. Από τους "γνώστες". Πόσοι θυμούνται την Ευδοξία; Πόσοι θυμούνται όμως τον Χρυσόστομο, όλοι το ξέρουμε.

Και η Ζάκυνθος θα θυμάται πάντα τον Χρυσόστομο Β΄ τον Συνετό. Πολλά τα έτη του Δεσπότη μας που τόσα έχει προσφέρει στον τόπο. Δεν χρειάζεται το δικό μου εγκώμιο. Τα έργα του είναι απτά και γνωστά τοις πάσι. Και θα ομολογούν υπέρ της εντοπιότητας του επισκόπου στον αιώνα τον άπαντο.

Βοήθειά σας ο άη Γιάννης ο Χρυσόστομος λοιπό και χρόνια πολλά!

* Το πουλάκι αυτό κατοικούσε στον ιερό βράχο από χρόνια αμνημόνευτα. Κατά πάσα πιθανότητα είχε σκαρφαλώσει εκεί πριν ακόμα κι από την ίδια τη θεά Αθηνά, με την οποία και ταυτίστηκε. Η "μικρή κουκουβάγια" ή γλαυξ η οικοδίαιτος(Athene noctua) φωλιάζει, βλέπετε, όχι σε δέντρα, μα κάτω από λιθάρια και σε τρ(ο)ύπες του εδάφους. κουκουβάγια φαινόταν στους αρχαίους για σοφό ζωντανό. Θέλει μαεστρία και καπατσωσύνη να προβατείς τα βράδυα. Τώρα, είναι κι εκειό το προβέρμπιο παροιμία) που λέει, τι πατεί όγοιος προβατεί τα βράδυα. Αλλά, οι κουκουβάγιες -για όσους κάνανε ΥΕΑ, Σπύρο μου- είναι σαν τους δόκιμους: δεν περπατάνε, πετάνε. Έτσι αποφεύγουν τα πιθανά ... κοσμήματα των οδών. Για να γυρίσω στην πουλολογία, οι Αθηναίοι το πουλάκι αυτό το είχαν τιμή τους και καμάρι τους. Το είχαν έμβλημα στις αργυρές δραχμές τους κι έτσι έγινε πασίγνωστο ανά τον αρχαίο κόσμο ήδη και μετά μεταλαμπαδεύτηκε και στον νεότερο με την Αναγέννηση και κυρίως τον Νεοκλασσικισμό. Η Ιόνιος Ακαδημία με τον ρομαντικό Guilford ήδη την είχε λανσάρει έμβλημα. Ακολούθησε και το Αθήνησι. Είχαν προηγηθεί εκπαιδευτικά ιδρύματα και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.

Όλα αυτά τα πήρε και τα σήκωσε η σύγχρονη διαχείριση του περιβάλλοντος και των μνημείων. Γιατί με την ηχορύπανση και κυρίως τη φωτορύπανση τύπου "ήχος και φως" των τελευταίων χρόνων, η από αμνημονεύτων εγκάτοικος του βράχου είδε κι απόειδε και τελικά, σαν νυχτόβιο που είναι, αντίς ματείδε με τα μεγάλα της μάτια πως δεν της έκλειναν το φως να κάνει τη δουλειά της (μα κλείσε το φως λοιπόν) ... εμετακόμησε. Κι έπειτα μιλάμε για οικολογία και για εθνική ταυτότητα και για ...

** Όλοι θυμώμαστε, όσοι εκάναμε γ΄ δέσμη τότε στα '90, από το Ανθολόγιο των Λατινικών, πως "Ovidius poeta in terra Pontica exulat. Epistulas Romam scriptitat. Epistulae plenae querelarum sunt".

*** το βιολί αυτό ηχούσε. Τσαγκλαγιέρα (μάλλον με μετάθεση από το chalagera) ελέγανε οι ζακυθινοί αυτό που λένε οι αγγλόφωνοι feedle. Όργανο που είναι όμοιο οπτικά, αλλά όχι και εντελώς ακουστικά με το βιολί. Όπως εξωτερικά όλοι όμοιοι φαινόμαστε. Αλλά ο ήχος που βγάνουμε, δεν είναι ο ίδιος.

**** Ο άη Γιάννης στον Τράφο εορταζόταν στη μνήμη του Ιω: Χρυσοστόμου. Ήταν μετόχι του Άη Γιώργη στα Γκρεμνά. Στην αυλή του τα εγγλέζικα μνήματα < μνημεία < μνήμη. Άλλη ώρα οι κουβέντες για αυτά τα ξεχασμένα αριστουργήματα. Πάντως ο άη Γιάννης επήγε σαν την Πάργα και χειρότερα. Και στέκει ακόμα και περιμένει. Και μην ξεχνάμε πως ότι το Β΄ προϋποθέτει και Α'. Και εμείς είμαστε χειρότεροι από τσου Κυπραίους. Γιατί ευτούνοι θυμούνται κουβέντες του 1974. Εμείς του 1485. Για βάλτε τα κάτω. Κι ας μην είμαστε για κάποιους ιστορικοί πατεντάδοι... Αλλά είναι και του Αγιαννιού και αύριο αγίου Θιλίππου και μπαίνει και η νήστεια του Σαρανταήμερου.

BONFIRE NIGHT

Ή ζακυνθιαστί η νύχτα τση φουγγαρίας. Αλλά στο Σεφφαγρό βρίσκουμαι και τι να κάνω, γνοιάζουμε και τους αλλόγλωσους.

Ετούτη τη βραδύα (5 Νοε) γένεται τση επί ... χρήμασι εκδιδομένης (θέλουμε να πιστεύουμε πως έχουμε και ρασοφόρους αναγνώστες) από φωτίες, φουγγαρίες, μάσκουλα. Είμαι σίγουρος πως ο κάθε Ζακυθινός που του αρέσουν οι αναγούλες, θα την απολάμβανε.

Όλα ευτά σε ανάμνηση της αποτυχίας του τραπεζιού / συνωμοσίας για να κάψουνε τσι Κάμερες του Παρλαμέντου / Houses of the Parlament, ανταμώς με τον ίδιο το Ρε / Βασιλιά Ιάκωβο Α΄ (τση Ιγγλιτέρας) και ΣΤ'(των Σκώτων) [James I of England & VI of Scots, Stuart] που θα τις άνοιγε επίσημα. Να σημειωθεί πως ο ψυχικά περιπτωσάρας Γιάκομος Πριμοσέστος, έχασε μωρό παιδί (13 μηνώνε) την καθολική μάνα του τη Μαρία τη Ρεγγίνα των Σκώτων (Mary Queen of Scots) με τη συνδρομή του προτεστάντη πατέρα του.

Σημειώστε πως κανονικά οι φωτίες ανάβανε παραμονάδες των Αγίων Πάντων (31 Οκτ.). Και πάλι ήταν κατάλοιπο από την κέλτικη γιορτή του Samhein, οπού στις φωτιές καίγανε κόκκαλα ζώων για να ξορκίσουν τα κάκα πνεύματα που έρχονται με τον βαθύ χειμώνα.




Προταίτιος του τραπεζιού ο Guy Fawkes (τον βλέπετε παραπάνω με την παρέα του), ο οποίος είχε αναλάβει να βάλει φωτία στο πόλβερε / μπαρούτι. Τον επιάσανε όμως και μετἀ από μαρτύρια αβάσταχτα ομολόγησε τους συνενόχους του, οι οποίοι όμως ήταν ήδη πιασμένοι ή νεκροί. Καταδικάστηκαν βέβαια στην τιμωρία επί εσχάτη προδοσία να τους κρεμάσουν (φουρκίσουν), αφού οδηγηθούν στην κρεμάλα (φούρκα) συρμένοι πάνω σε μια ξύλινη σκάρα -εγενόσουνα τάταλο, κι έτσι οι αντιστάσεις ελατώνονταν, αλλά και τράβαγες τα πάνδεινα ήδη ζώντας σου- και μετά να τους τεταρτιάσουν και να τους αποκεφαλίσουν (hanged, drawn and quartered). Το δίπλα χαρακτικό δείχνει τους συνεργούς του Guy στα μαρτούρια τους. Ο ίδιος γλύτωσε το τελευταίο μέρος, γιατί έπεσε και τσακίστηκε καθώς ανέβαινε στην αγχώνη.

Οι γενικολογούντες κριτές της θρησκείας θα μιλήσουν για θρησκευτικές διαμάχες και θα καταφερθούν ενάντια στο "όπιο του λαού" ("Die Religion ... ist das Opium des Volkes" dixit Marx). Όμως μόνο η αφορμή για το τραπέζι / συνωμοσία ήταν οι επιφανιακά δογματικές των Ρωμαιοκαθολικών τραπεζάντηδων με το Προτεσταντικό κατεστημένο. Οι διαφορές ήταν ουσιαστικά πολιτικοκοινωνικές και πολιτιστικές. Γιατί οι συνωμότες ήταν βασικά από το Βορρά (Yorkshire) που πάντα ήθελε να κάνει το δικό του και δεν χώνευε τον συγκεντρωτικό Νότο. Σας θυμίζει κάτι;




Και το δόγμα το ορίζει ο εκάστοτε δυνάστης, γνωρίζοντας πως οι δογματικές διαφορές είναι επιζήμιες για την τάξη και ακόμα και τη συνοχή του κράτους. Έτσι και τις Οικουμενικές Συνόδους αρχής γενομένης από την Α' τση Νίκαιας ο αυτοκράτορας τις συγκαλούσε και για το καλό της αυτοκρατορίας τις συγκαλούσε.

Τα λἐει πολύ καλά ο κλεινός Ουμπέρτος (Ecco) στο "Baudolino" του, όταν ο ομώνυμος ήρωας απαντάει πλάσματα που δεν τους παραξενοφαίνεται που εκείνοι έχουν τα μάτια και το στόμα στην κοιλιά και οι γειτόνοι τους ένα πόδι και πάει λέγοντας. Τους παραξενοφαίνεται όμως που είναι μονοφυσίτες και οι άλλοι μονοθελήτες και οι άλλοι δοκίτες και τράβα κορδέλα.

Ὄ,τι επήγε να κάνει ο Guy και η παρέα του είναι ένα τρανό παράδειγμα για το τι είναι ικανό το ανθρώπινο μυαλό να συλλάβει, αντίς καταλάβει πως του πειράζουν τα θέσμια, εκείνα που καταλαβαίνει πως είναι η πίστη των πατεράδων και των μανάδων του. Ίσως οι όσοι Ζακυθινοί πρέπει να του κάνουμε μία στάτουα / άγαλμα και να τη στήσουμε στην κουφάλα μίας ντόπιας στον Άη Λύπιο.**



Σημασία έχει ότι η ιστορική μνήμη, όσο κι αν είναι προβληματική, παραποιημένη ή και ακόμα χαλκευμένη, παίζει σημασία στην καθημερινότητἀ μας. Και αυτή εδώ η χώρα όπου με έφερε η τύχη μου, θυμάται. Και θυμάταιι μεγάλους και μικρούς. Και η συλλογική μνήμη της δεν περιορίζεται σε εθνικ(ιστικ)ά παραλληρήματα μία ή δύο βολές το χρόνο. Ο βλέπε άνω υπήρξε ένας γιατρός που μετάφρασε ένα βιβλίο για την ανισοροπία και αξιώθηκε να ξεγεννήσει τη μετἐπειτα βασίλισσα Βικτώρια. Στον νησί μας είχαμε αρχηγό κράτους με διπλωματική αποστολή στην ίδια την αυλή του Γεωργίου του Δ' (ακόμη ως Πρίγκιπα Αντιβασιλέα Prince Reggent) και δεν του έχουμε αφιερώσει ούτε μία ρούγα.**

Κι έτσι και το πιο γνωστό τραγουδάκι της μέρας ορίζει:

Remember, remember the Fifth of November,
The Gunpowder Treason and Plot,
I know of no reason
Why the Gunpowder Treason
Should ever be forgot.


* Αν με διαβάσεις, Νοne, ίσως καταλάβεις γιατί εφτάσαμε τα 100 τόσα σχόλια για τον Αποστόλη.

** Όλως τυχαίως ευτός ο αρχηγός λεγόταν Φοσκάρδης (conte Demetrio Foscardi, Presidente del Statj Uniti Jonj, 1828-1830). Εφαντασιώθηκα κι εγώ μια πλάκα στη μνήμη του, αλλά η σχετική αρχή μόνο που δε με ... πλάκωσε. Αλλά βλέπεις δεν κάνανε καταλείψεις στις μέρες του να πάει να μπλεχτεί με τα παιδοβόλια.


Τα χαρακτικά από το σχετικό άρθρο της wikipedia, όπως και το κόνισμα του Μιχαήλ Δαμασκηνού, από το Σιναϊτικό μετόχι τση Κάντιας (φωτό από wikipedia). Η φωτό του David Daniel Davies από εμέ τον ίδιο, τραβήχτηκε τις προάλλες.

ALL HOLLOWS' EVE

Βασική πριντσίπιο / αρχή του μπλόγκου αυτού είναι να σκεύεται, να συλλογιέται και να γράφει ζακυθινά. Το λέει και η προμετωπίδα μας. Αλλά κάτι που το "Λεξικό" του Ζώη είναι δυσεύρετο, κάτι που τα πάντα γέγονα τοις πάσσι, το πόστο ευτό είναι αλλαξοπιστημένο. ΄Η σχεδόν αλλαξοπιστημένο, όπως θα δείτε στο τέλος (RESPICE FINEM, εγώ ρωμιάνος γεννήθηκα και ρωμιάνος θα πεθάνω).

Κατά πως μας λέει η Wikipedia στο σχετικό άρθρο*, το Halloween (κάποτε spelled Hallowe'en), είναι ένας ετήσιος εορτασμός στις 31 ... δεκάτου (dixit συντρόφισσα Μαρία).Το Halloween ως όρος αποτελεί παραφθορά του ALL HOLLOWS' EVE, παραμονή παναπεί της ημέρας Όλων των Ψυχών με ρίζες στο Samhain των Κελτών και την εορτή των Αγίων Πάντων της Δυτικής Χριστιανοσύνης -η Ανατολική τη γιορτάζει μία Κυριακή μετά την Πεντηκοστή.

Εκ των ων ου άνευ του εορτασμού είναι και η κολοκύθα - φαναράκι (Jack o' Lantern).

Ο don Basilio βρέθηκε σε έναν εορτασμό της μέρας ή μάλλον της βραδύας, οπού διάφορες κολοκύθες εβγήκανε ινκάντο / δημοπρασία υπέρ ενός πολιτιστικού συλλόγου. Θυμίζω οτί ινκάντο εκάνανε και στα χωρία μας για τις οικονομικές ανάγκες των πανηγυριών. Πέρσυ α δε σμπαλάρω, κάτι αθεόφοβοι σε ένα χωρίο εκάμανε ινκάντο μετά το πρετσισίο / λιτανεία της Λαμπρής... Γι' αυτό τις αναβιώσεις τις αντιμετωπίζω με σκεπτικισμό.

Τέλος πάντων, σας αφήνω να γοδέρετε / απολαύσετε τσι κολοκύθες και να μη με αρχίσετε τσι κολοκυθίες ...


Στη σειρά αραδιασμένες. Ο Φρέντυ κι η παρέα του.


Ναι ο ίδιος, από τον εφιάλτη στο Elm street.


Εδώ η εικόνα είναι σαν κι εκειές στα ψυχιατρικἀ τεστ (αχρείαστα νάναι). Ή μία νυχτερίδα από το πουθενά ή τα μούτρα ενός σκελετοὐ. Διαλέχτε και πάρτε.


Αυτός ο ιππότης αδικήθηκε από την επιτροπή (μου έβγαλε το λάδι να τον φωτογραφήσω. Και όχι δεν χλιμίντραγε το άλογο, τα κεράκια του ήταν λειψά).


Κι άλλες κολοκύθες...

\
Μία μάισσα. Φορέθηκε στις μέρες που πέρασαν.


Λύκος (μαύρος και κακός του πατέρα του καημός. Πώς λέμε αρνάκι άσπρο και παχύ της μάνας του καμάρι; Ε καμμία σχέση.).


Ένας γάτος (προφανώς μαύρος).


Πολλές κολοκύθες σου λέω.




<=== Βέβαια, επειδή ο Ζακυθινός βλέπει ακόμα και το καμπανίλε του Σαν Μάρκοτση Βενετίας και λέει, "ίδιο το εκάμανε με του Αγίου μας", εμένα σαν ακούω Αγίων Πάντων ο νους μου πάει στον αδικοχαμένο ναό των Αγίων Πάντων και το εμβληματικό του καμπαναρίο που έκανε για χίλιες μπάντες. Το τελευταίο το ματαχτήσαμε κολητά στην Πισκοπή / Μητρόπολη με δαπάνες του "Πεταλούδα" και των Θεοδόση. Ο οποίος ναός εκάηκε αλλά μπορούσε να έχει την τύχη της Αγίας Μαύρας. Ας όψονται οι κορπέβολοι / ένοχοι (Η φωτό του 1928 από το υποδειγματικό ψηφιοποιημένο αρχείο του ΕΛΙΑ).